W ostatnim czasie sporo osób pyta mnie o to, co zrobić, aby podwyższyć poczucie własnej wartości lub w ogóle skąd je wziąć. Postanowiłam więc wziąć „byka za rogi” i przyjrzeć się dokładniej temu poczuciu. Skąd się bierze i jak można je wzmacniać/budować.

W kolejnych wpisach opowiem Ci o kilku ciekawych rzeczach, jakie udało mi się odkryć. Między innymi odpowiem na pytanie, dlaczego afirmacje, jedno z podstawowych narzędzi, zalecanych przez speców od rozwoju osobistego, tak rzadko działają.

Zacznijmy od tego, czym jest poczucie własnej wartości.

Na ogół, mówimy o przejawach jego braku. Jest ono przywoływane jako powód, dla którego pojawiają się różnego rodzaju problemy natury psychologicznej – trudność w związkach, relacjach z ludźmi, w powstawaniu lęku, agresji, autoagresji, zależności od innych, uzależnień, zaburzeń odżywania, perfekcjonizmu, chronicznego niezadowolenia z życia. Jednak wyjaśnienie, że przyczyną naszych problemów jest brak poczucia własnej wartości nie daje zbyt wielkiego pola do odpowiedzi na pytanie, jak je sobie zrobić.

Nie na wiele, też, przydaje się wiedza, że poczucie to kształtuje się w dzieciństwie w relacji z rodzicami. To jest wartościowa wskazówka dla obecnych rodziców małych dzieci, ale dla kogoś, kto jako dorosłych chce poczuć swoją wartość jest to mało użyteczne.

W każdej rodzinie można znaleźć coś w zachowaniach rodziców, co mogło przyczynić się do braku poczucia własnej wartości dorosłego człowieka. Często są to rzeczywiste zaniedbania czy błędy ale bez względu na to jak to ocenimy, nie mamy możliwości zmiany tego co już się stało. Na szczęście, choć prawdą jest, że poczucie wartości kształtuje się w dzieciństwie w relacji z rodzicami, to prawdą jest też, to, że ono buduje się przez całe życie i jako dorośli sami stajemy się odpowiedzialni za swój rozwój.

Co zatem zrobić aby je mieć?

Jak zwykle w takich razach, gdy pytamy o sposób na coś – „co robić?”, „jak sobie poradzić?” musimy najpierw odpowiedzieć sobie bardzo dokładnie na pytanie jaki ma być efekt „tego robienia” o jakie właśnie pytamy.

Odpowiedź w rodzaju „będę mieć poczucie wartości” jest zbyt ogólna do tego aby móc znaleźć drogę dojścia do takiego celu. Czym jest dla Ciebie „poczucie własnej wartości” co się musi zmienić w Twojej codzienności co by pokazało Ci, że masz go teraz więcej?

Trochę Ci pomogę w odpowiedzi na to pytanie i powiem jak można rozumieć poczucie własnej wartości. Niestety nie ja wymyśliłam tak zgrabna i trafną definicję. Natrudził się nad nią N. Branden (doktor psychologii, terapeuta i filozof, autor „Psychology of Self-Esteem”)

Napisał on:

Poczucie własnej wartości do skłonność do doświadczania siebie jako osoby kompetentnej w zakresie stawiania czoła wyzwaniom przynoszonym przez życie, a także zasługującej na szczęście

Bardzo spodobała mi się ta definicja bo pozwala wyraźnie oddzielić to, co jest poczuciem własnej wartości od tego, co jest tylko chwilowym, dość powierzchownym zadowoleniem z siebie.

Osoba o niskim poczuciu własnej wartości będzie czasem czuć się silniej, bezpieczniej i bardziej wartościowo. Zazwyczaj jest to związane z jakimiś zewnętrznymi okolicznościami np. czyjąś pochwałą, zainteresowaniem, sukcesem. Są to jednak odczucia krótkotrwałe, ponieważ w głębi siebie osoba taka czuje się jak oszust. Czuje, że dostaje coś, co jej się w zasadzie nie należy.

„Poczucie własnej wartości to skłonność do doświadczania siebie jako OSOBY kompetentnej i zasługującej na szczęście.”

Gdy patrzę na tę definicję poczucia własnej wartości, to przede wszystkim rzuca się w oczy i co w moim poczuciu jest właśnie początkiem budowania poczucia własnej wartości to owo doświadczanie siebie jako OSOBY.

Ludzie z niskim poczuciem wartości zadziwiająco mało wiedzą na swój temat. Kiedy się rozmawia z kimś takim można odnieść wrażenie, że lepiej się orientują w życiu otaczających ich ludzi niż w swoim własnym.

Są to osoby, które na pytanie co u CIEBIE słychać odpowiadają „mój mąż przestał pić” albo „dzieci skończyły studia”, albo „już nie wyrabiam bo ten chce tego, tamten potrzebuje tego, a jeszcze ktoś inny musi mieć tamto” Łatwiej im opowiadać o tym, czego chcą, potrzebują, myślą i przeżywają inni niż oni sami.

Rozmawiając z taką osobą, można odnieść wrażenie, że jest przezroczysta, że w relacjach z innymi w ogóle jej nie ma jako OSOBY, która również ma jakieś pragnienia, chcenia, myśli i emocje i one wcale nie muszą współgrać z tym, co przeżywają inni wokół.

Dlatego jeśli chcesz zbudować swoje poczucie wartości to zacznij od tego, aby zacząć traktować siebie jako OSOBĘ. Kogoś, kto, choć żyje z innymi jest od nich osobny.

Zacznij więc od poznania siebie.

A poznawanie siebie zacznij od poczucia siebie w tym momencie – wsłuchania się w swój oddech, w odczucia jakie płyną z Twojego ciała.

Dokończ lub przerwij na chwilę lekturę i poświęć dwie minuty na to aby dokładnie poczuć siebie. Jak ułożone jest Twoje ciało, czy jest ci wygodnie, które miejsca w Twoim ciele są napięte… poczuj te miejsca, które mają styczność z podłożem i poczuj świadomie nacisk jakie Ty wywierasz na nie. Zwiększ ten nacisk, oprzyj się silniej – jakie zmiany czujesz.

Wracaj do tego ćwiczenia w różnych momentach, kiedy masz dwie –trzy minuty czasu, gdy czekasz na przystanku, gdy jedziesz tramwajem, gdy czekasz aż załaduje się komputer, albo zagotuje woda na herbatę.

W ciągu dnia masz bardzo dużo momentów, w których Twoja uwaga może zwrócić się ku Twojemu ciału, ky Twoim odczuciu i możesz zacząć budować większą świadomość siebie.

To jest pierwszy krok ku lepszemu poczuciu wartości ale nie ostatni. O następnych napiszę w kolejnych wpisach.

A, jeszcze na koniec przypomniałam sobie o tym, żeby wyjaśnić dlaczego afirmacje nie działają. To wynika właśnie z przytoczonej wyżej definicji poczucia własnej wartości – dopóki nie czujesz siebie jako osoby nie możesz też poczuć, tego, że możesz radzić sobie z życiem i że zasługujesz na dobro w postaci szczęścia, miłości, powodzenia i akceptacji.

Jeśli będziesz tylko powtarzać sobie „jestem wspaniała” albo „jestem super facetem” nie uwierzysz w to, nie odniesiesz tego do własnej osoby, ponieważ brakuje Ci świadomości siebie.

Dlatego przez następny tydzień zacznij ćwiczyć się w czuciu swojego ciała, oddechu, w uświadamianiu sobie, że jesteś osobą, odrębną od tego co Cię otacza.

Jeśli uważasz te wskazówki za przydatne podziel się tym odczuciem w komentarzach, a jeśli masz wątpliwości i czytasz to bez przekonania też podziel się swoim zdaniem poniżej. Bez względu na to jakie masz zdanie, wyrażanie go będzie również budować Twoje poczucie wartości (pod warunkiem, że wyrazisz to, co NAPRAWDĘ czujesz i myślisz)

46 komentarzy do: “Pierwszy krok do poczucia własnej wartości

  1. Lila-róż

    A ja chciałabym dodać, że dla kogoś o niskim poczuciu wartości każdy dzień potrafi być walką – żeby się nie bać sięgnąć po szczęście, żeby uwierzyć, że dam radę, że jestem ładna, że mądrze mówię ,a nawet jeśli nie, to mam prawo popełniać błędy. Ja codziennie patrzę w lustro i próbuję zapomnieć, że we własnych oczach tak niewiele znaczę. Próbuję odsunąć czarne myśli, wierzyć w siebie bardziej, podbudowuję się- a to wyglądem, a to poszerzam kompetencje, ale wystarczy jedno potknięcie bym znowu zrozumiała ,że moja szklanka jest do połowy pusta.
    Co ciekawe pochwała z obcych ust unosi mnie do gwiazd – czyjeś zdanie jest ważniejsze niż moje! To chore ! Wiem, że powinnam czuć się wartościowa jak każdy, ale ciągle myślę „nie zasługuje”. Trzymam kciuki za siebie i tych którzy też zmagają się z niską samooceną.

  2. Paola

    Mam pytanie. Być może ktoś będzie umiał na nie odpowiedziec. Nie chodzi o mnie. Zastanawia mnie, z jakiego powodu nauczyciel akademicki o ugruntowanym stażu dając studentowi (studentce) swoją publikację mówi: „Proszę ją zatrzymać, po raz pierwszy ktoś mnie poprosił o te wypociny”. I to nie przypadek ani nie figura retoryczna, bo wielokrotnie wcześniej podobne komentarze miały miejsce.

    1. gregory

      Post dość stary, ale postanowiłem napisać, może to ktoś jeszcze czyta…

      Ja też się sobie dziwię, dlaczego nie widzę tego jaki jestem, jaki jestem dobry. To głupie uważać się za gorszego podczas, gdy wszyscy moi znajomi uważają inaczej. Biorą mnie za mądrego, przystojnego, pomysłowego człowieka, a ja im jakby nie wierzę? Może tu tkwi szkopuł? Może powinienem bardziej ufać innym ludziom i brać do siebie to co powiedzą, zwłaszcza że to same pozytywy.

  3. karola

    „w głębi siebie osoba taka czuje się jak oszust. Czuje, że dostaje coś, co jej się w zasadzie nie należy.” – to zdanie szczególnie do mnie przemawia.
    Tak, mam poczucie niskiej wartości. Wiem jednocześnie, że to zupełny absurd, ponieważ jestem atrakcyjna, mądra i niczego mi ogólnie nie brakuje (Czy to możliwe, aby mając świadomość jak bezpodstawne to jest, mieć jednak niskie zdanie o sobie?). Od każdego czuję się gorsza, a to, jak łatwo się domyśleć, utrudnia mi kontakty z ludźmi. Zawsze wybieram partnera, który nie grzeszy urodą, wywołując zdziwienie znajomych i rodziny. Bo pierwsze wrażenie jakie robię, to wrażenie dziewczyny, która może mieć każdego. A ja związuję się z kimś nie wartym zachodu, i nawet od niego czuję się gorsza (choć na szczęście po czasie się budzę). Owszem, są momenty gdy jest lepiej, i myślę wtedy że moja samoocena rośnie, ale, jak w zacytowanym wcześniej zdaniu – „są to jednak odczucia krótkotrwałe.” Chciałabym to zmienić, czuję że zabiera mi to życie, trwoni mój czas, moją młodość, bo wiem, że nie znajdę odpowiedniego mężczyzny, dopóki nie poczuję, że zasługuję na kogoś naprawdę wyjątkowego. Mam pewną wiedzę teoretyczną w zakresie budowania poczucia swojej wartości, ale mam wrażenie, że nie dotyka ona sedna. Mam tu na myśli różne ćwiczenia, typu „pod koniec dnia powiedz sobie, co dziś Ci się udało”. Nie wiem, to chyba na mnie nie działa. Ten problem wraca do mnie jak bumerang i nie pozwala na wykorzystanie mojego potencjału

  4. Ola

    Bardzo fajny artykuł… Udało mi się kilka fajnych informacji z niego wyciągnąć… :)

  5. Katarzyna

    Bardzo dziękuję za ten artykuł. Właśnie mi uświadomiłaś jak bardzo moje poczucie niskiej wartości kieruje moim życiem i jak bardzo dotyczy mnie. Odważę się nawet powiedzieć, że zniszczyło mi życie.

  6. Dziadborowy

    jakoś nie dociera do mnie ten artykuł, afirmacje i te inne to brzmi jak jakiś buddyzm ?! co ma piernik do wiatraka ?

    1. Kalinowska Post author

      afirmacje to pozytywne zdania na swój temat zazwyczaj dobrze się sprawdza jeśli człowiek ma dobre zdania o sobie. Jednak z różnych powodów niektórym ludziom łatwiej przychodzi negatywne myślenie na swój temat i spontanicznie nie znajdują w swojej głowie niczego pozytywnego. Afirmacje są takim sposobem na zaimplementowanie sobie pozytywnych myśli, ale trzeba to zrobić umiejętnie.
      Artykuł nie jest propagowaniem buddyzmu, tylko zachętą do poznania siebie (a dokładniej POCZUCIA samego siebie) w myśl idei że jak się czegoś nie zna, to trudno uznać to za wartość.

  7. jadzia

    Podoba mi się artykuł, potrzebuje takich informacji. Zostałam porzucona przez męża, zostałam z dwójka dzieci, bez pracy, bez pieniedzy, sama.Muszę sie podnieść, dlatego szukam tu pomocy jak to zrobic.

  8. Karol

    Może to dziwnie zabrzmi, ale dokładnie takiej odpowiedzi szukałem. W sumie to afirmacje działały na mnie i na chwilowe działanie, ale w głębi siebie nie czułem że to co robię jest ze mnie. Dzisiaj doświadczyłem tego w klubie, moi koledzy zaczęli się dobrze bawić a ja po prostu nie mogłem, zauważyłem że często w takich miejscach udaje kogoś innego i nie potrafię wyluzować.
    Dziękuję za wpis, przeczytam go jeszcze raz, a co tam! ;)

  9. Ana

    Witam.Przydatny artykul .Dziekuje .Jak to jest z tym poczuciem wartosci gdy nie ma sie pracy,partnera i in. Jak wtedy sobie pomoc? Pozdrawiam.

  10. Keli95

    bardzo dobry artykuł ,brakowało mi czegoś takiego ,ponieważ ostatnio trochę się pogubiłem we własnej wartości .
    Polecam każdemu kto ma dobrą umiejętność logicznego myślenia aby to przeczytał raz bądź kilka razy i wziął to do serca :)

    Pozdrawiam .

  11. Ania

    Bardzo ciekawy artykuł w którym jest dużo prawdy. Mam niską samoocenę i nawet wizyty u psychologa, afirmacje nie pomagają. Każdy twierdzi, że jestem atrakcyjną kobietą a ja im nie wierzę. Wszystko mnie denerwuje, nic nie cieszy a ja sama jestem beznadziejna. Ale po tym artykule zrozumialam, ze najpierw muszę poczuć sama siebie, swoje ciało a dopiero później zacząć pracowac nad sobą. teraz wiem, że to ciało jest mną a nie sama psychika. Dziękuję za pomoc- mam nadzieję, że będzie ona bardzo owocna :) pozdrawiam

  12. Michał

    Bardzo mądrze opisane, postaram się zastosować do powyższych zasad.
    Dziękuje i pozdrawiam.

  13. Agata

    Bardzo dobry i mądry artykuł, jednak obawiam się brak mi będzie motywacji by to robić:(Kiedyś miałam bardzo wysokie poczucie własnej wartości, obnizył je bardzo mój były chlopak. A przecież wcale nie jest taka głupiutka,w ręcz zawsze miałam sie za inteligentną i radzącą sobie osobę. teraz czuję się jak śmieć i dokladnie tak jak w artykule – totalnie siebie nie czuję:(

  14. magda

    fajne.musze to wyprubowac.poczucie wartosci-teggo zycze sobie i moim bliskim.kiedys myslalam ze ktos mi je zniszczyl ale czy majac je kiedykolwiek przedtem pozwolilabym na to?teraz wiem ze buduje cos czego nigdy nie mialam-wierze ze sie uda.

  15. Ola

    Gdy czytam słowa takie jak te naprawdę wierzę w siebie. Jestem w trakcie kursów na prawo jazdy, na które zdecydowałam się aby udowodnić mojemu chłopakowi i jego kolegom że kobieta potrafi. Niestety moje nastawienie było błędne bo przez to moje postępy nie są takie jak bym chciała. Próbowałam się zmotywować mówiąc „dasz radę, dobrze zaczęłaś, tylko popraw błędy” ale to nie działało (próbowałam się sama oszukać. Teraz wiem, że robię to przede wszystkim dla siebie i to jest mój cel!!! Tańczyć na bardzo wysokim poziomi nauczyłam się w 2 tyg, bo sama tego chciałam, a nie potrzebowałam!!!

  16. Agnieszka

    Wielkie dzięki, super artykuł.Ja już od jakiegoś czasu pracuje nad poczuciem własnej wartości i wiem,że to nie jest takie łatwe.Ćwiczenie jest świetne, naprawdę pomaga tylko tak jak piszesz trzeba to robić w każdej wolnej chwili, ponieważ brak poczucia własnej wartości mieliśmy wpajane przez lata i nie da się tego odbudować w jeden dzień.Ale warto!!! Musimy być świadomymi ludźmi! Dzięki i pozdrawiam

  17. Aneta

    Super, bardzo dziękuję, jeszcze nikt mi tego w taki sposób nie wytłumaczył! brak świadomości siebie! Myślę że to w końcu pierwszy pasujący klucz (pewnie jeden z wielu)do drzwi które muszę pootwierać aby poczuć się naprawdę wartościowym człowiekiem, bez względu na to co inni o mnie myślą i bez ciągłego zasługiwania, proszenia o miłość i akceptację innych. Zacznę od budowania świadomości siebie! Dziękuję.

  18. MIiki

    dziękuję bardzo za artykuł, będę ćwiczyć skupianie uwagi na odczuciach płynących z mojego ciała i na byciu tu i teraz- podjęłam nową pracę i czuję się niepewnie i zagubiona. i chcę to zmienić. pozdrawiam! :)

    1. ja

      ciekawy artykul ale czy poczucie wiekszej wartości nie spowoduje ze bedziemy ciągle stawiać na swoim i ze wszystkimi w kolo wojować o swoje racje ja jestem po terapi odwykowej teraz rozstaje sie z kobietom przez to ze wydaje mi sie ze jest nie szczesliwa z kims kto nie morze chodzic na imprezy gdzie sporzywa sie alkochol stosuje w zyciu program aa który naucza aby sie niczym nie przejmowac zbytni i wszytko olewac bo i ak zawsze jakos sie ulozy tyle ze u mnie to spowodowalo ze zrobilem sie za miekki kiedys zawsze walczylem o swoje ale teraz za spokojny jestem tyle ze tez pozbylem sie przeszkadzającego w sobie gniewu niewiem jak dalej postepowac wzniecic w sobie zlosc czy dalej za cene spokoju byc mamejom

      1. Kalinowska Post author

        Ciągłe wojowanie z wszystkimi dokoła i przymus stawiania na swoim jest domeną osób o niskim poczuciu własnej wartości. Kiedy człowiek ze sobą nie czuje się pewnie może wybrać wycofanie, zniknięcie innym z oczu albo wręcz przeciwnie może tworzyć sytuację w których nie ma miejsca na innych.

        eraz rozstaje sie z kobietom przez to ze wydaje mi sie ze jest nie szczesliwa z kims kto nie morze chodzic na imprezy gdzie sporzywa sie alkochol stosuje w zyciu program aa

        Piszesz „wydaje mi się” – może warto to sprawdzić i porozmawiać z tą kobietą o tym, jak bardzo ważne są dla niej imprezy alkoholowe. Czy ona rzeczywiście nie wyobraża sobie bez nich życia – jeśli to potwierdzi, to może rzeczywiście nie jest wam po drodze i warto się rozstać, ale też może okazać się, że te imprezy nie są dla niej aż tak ważne i jeśli by miała wybierać to może by wolała zrezygnować z imprez. Nie warto pozostawać w tej kwestii wyłącznie przy własnych domysłach.

        program aa który naucza aby sie niczym nie przejmowac zbytni i wszytko olewac bo i ak zawsze jakos sie ulozy

        To akurat nie jest prawdą – program AA nie uczy że wszystko i tak się zawsze ułoży, i żeby wszystko olewać. Uczy tylko tego, żeby nie wychodzić za bardzo w przyszłość i skupić się na tym co jest TU i TERAZ. Robić to co się ma robić dziś i nie myśleć zbyt daleko do przodu. Nie uczy olewania tylko świadomego wybierania, rozpoznawania na co się ma wpływ a wobec czego się jest bezsilnym i zajmowania się tym, co rzeczywiście jest możliwe do zrobienia.

A Ty, co o tym myślisz?